<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">4. Upālivaggo</p>

<p rend="subhead">1. Upālisuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="31"><hi rend="paranum">31</hi><hi rend="dot">.</hi> Catutthassa <pb ed="P" n="5.0031" /> paṭhame <hi rend="bold">saṅghasuṭṭhutāyā</hi>tiādīsu saṅghasuṭṭhutā nāma saṅghassa suṭṭhubhāvo, ‘‘suṭṭhu devā’’ti āgataṭṭhāne viya ‘‘suṭṭhu, bhante’’ti <pb ed="M" n="3.0308" /> vacanasampaṭicchanabhāvo. Yo ca tathāgatassa vacanaṃ sampaṭicchati, tassa taṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya saṃvattati. Tasmā saṅghassa ‘‘suṭṭhu, bhante’’ti vacanasampaṭicchanatthaṃ paññattaṃ, asampaṭicchane ādīnavaṃ, sampaṭicchane ānisaṃsaṃ dassetvā, na balakkārena abhibhavitvāti etamatthaṃ āvikaronto āha – <hi rend="bold">saṅghasuṭṭhutāyā</hi>ti. <hi rend="bold">Saṅghaphāsutāyā</hi>ti saṅghassa phāsubhāvāya, sahajīvitāya sukhavihāratthāyāti attho.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Dummaṅkūnaṃ</hi><pb ed="V" n="3.0306" /><hi rend="bold">puggalānaṃ niggahāyā</hi>ti dummaṅkūnāma dussīlapuggalā, ye maṅkutaṃ āpādiyamānāpi dukkhena āpajjanti, vītikkamaṃ karontā vā katvā vā na lajjanti, tesaṃ niggahatthāya. Te hi sikkhāpade asati ‘‘kiṃ tumhehi diṭṭhaṃ, kiṃ sutaṃ, kiṃ amhehi kataṃ, katamasmiṃ vatthusmiṃ katamaṃ āpattiṃ ropetvā amhe niggaṇhathā’’ti saṅghaṃ viheṭheyyuṃ. Sikkhāpade pana sati te saṅgho sikkhāpadaṃ dassetvā saha dhammena niggahessati. Tena vuttaṃ – ‘‘dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggahāyā’’ti.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Pesalāna</hi>nti piyasīlānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihāratthāya. Piyasīlā hi bhikkhū kattabbākattabbaṃ sāvajjānavajjaṃ velaṃ mariyādañca ajānantā sikkhāttayapāripūriyā ghaṭamānā kilamanti, te pana sāvajjānavajjaṃ velaṃ mariyādañca <pb ed="P" n="5.0032" /> ñatvā sikkhāpāripūriyā ghaṭamānā na kilamanti. Tena tesaṃ sikkhāpadapaññāpanaṃ phāsuvihārāya saṃvattatiyeva. Yo vā dummaṅkūnaṃ puggalānaṃ niggaho, sveva tesaṃ phāsuvihāro. Dussīlapuggale nissāya hi uposathappavāraṇā na tiṭṭhanti, saṅghakammāni nappavattanti, sāmaggī na hoti, bhikkhū anekaggā uddesādīsu anuyuñjituṃ na sakkonti. Dussīlesu pana niggahitesu sabbopi ayaṃ upaddavo na hoti, tato pesalā bhikkhū phāsu viharanti. Evaṃ ‘‘pesalānaṃ bhikkhūnaṃ phāsuvihārāyā’’ti ettha dvidhā attho veditabbo.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Diṭṭhadhammikānaṃ āsavānaṃ saṃvarāyā</hi>ti diṭṭhadhammikā āsavā nāma asaṃvare ṭhitena tasmiṃyeva attabhāve pattabbā pāṇippahāradaṇḍappahārasatthappahārahatthacchedapādacchedaakittiayasavippaṭisārādayo dukkhaviseso, tesaṃ saṃvarāya pidahanāya āgamanamaggathakanāyāti attho. <hi rend="bold">Samparāyikāna</hi>nti samparāyikā āsavā nāma asaṃvare ṭhitena katapāpakammamūlakā <pb ed="M" n="3.0309" /> samparāye narakādīsu pattabbā dukkhavisesā, tesaṃ paṭighātatthāya vūpasamatthāya.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Appasannāna</hi>nti sikkhāpadapaññattiyā hi sati sikkhāpadapaññattiṃ ñatvā vā, yathāpaññattaṃ paṭipajjamāne bhikkhū disvā vā, yepi appasannā paṇḍitamanussā, te ‘‘yāni vata loke <pb ed="P" n="5.0033" /> mahājanassa rajjanadussanamuyhanaṭṭhānāni, tehi ime samaṇā ārakā viratā viharanti, dukkaraṃ vata karontī’’ti pasādaṃ āpajjanti vinayapiṭakapotthakaṃ disvā micchādiṭṭhikatavedibrāhmaṇā viya. Tena vuttaṃ – ‘‘appasannānaṃ pasādāyā’’ti.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Pasannāna</hi>nti <pb ed="V" n="3.0307" /> yepi sāsane pasannā kulaputtā, tepi sikkhāpadapaññattiṃ vā ñatvā, yathāpaññattaṃ paṭipajjamāne bhikkhū vā disvā ‘‘aho ayyā dukkaraṃ karonti, ye yāvajīvaṃ ekabhattā vinayasaṃvaraṃ pālentī’’ti bhiyyo bhiyyo pasīdanti. Tena vuttaṃ – ‘‘pasannānaṃ bhiyyobhāvāyā’’ti.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Saddhammaṭṭhitiyā</hi>ti tividho saddhammo pariyattisaddhammo paṭipattisaddhammo adhigamasaddhammoti. Tattha sakalampi buddhavacanaṃ pariyattisaddhammo nāma. Terasa dhutaguṇā cārittavārittasīlasamādhivipassanāti ayaṃ paṭipattisaddhammo nāma. Navalokuttaradhammo adhigamasaddhammo nāma. So sabbopi yasmā sikkhāpadapaññattiyā sati bhikkhū sikkhāpadañca tassa vibhaṅgañca tadatthajotanatthaṃ aññañca buddhavacanaṃ pariyāpuṇanti, yathāpaññattañca paṭipajjamānā paṭipattiṃ pūretvā paṭipattiyā adhigantabbaṃ lokuttaradhammaṃ adhigacchanti, tasmā sikkhāpadapaññattiyā saddhammo ciraṭṭhitiko hoti. Tena vuttaṃ – ‘‘saddhammaṭṭhitiyā’’ti.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Vinayānuggahāyā</hi>ti sikkhāpadapaññattiyā sati saṃvaravinayo, pahānavinayo, samathavinayo, paññattivinayoti catubbidho vinayo anuggahito hoti sūpatthambhito. Tena vuttaṃ – ‘‘vinayānuggahāyā’’ti.</p>

<p rend="subhead">2. Pātimokkhaṭṭhapanāsuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="32"><hi rend="paranum">32</hi><hi rend="dot">.</hi> Dutiye <hi rend="bold">pārājiko</hi>ti pārājikāpattiṃ āpanno. <hi rend="bold">Pārājikakathā</hi><pb ed="P" n="5.0034" /><hi rend="bold">vippakatā hotī</hi>ti ‘‘asukapuggalo pārājikaṃ āpanno nu kho no’’ti <pb ed="M" n="3.0310" /> evaṃ kathā ārabhitvā aniṭṭhāpitā hoti. Esa nayo sabbattha.</p>

<p rend="subhead">3. Ubbāhikāsuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="33"><hi rend="paranum">33</hi><hi rend="dot">.</hi> Tatiye <hi rend="bold">ubbāhikāyā</hi>ti sampattaadhikaraṇaṃ vūpasametuṃ saṅghato ubbāhitvā uddharitvā gahaṇatthāya. <hi rend="bold">Vinaye kho pana ṭhito hotī</hi>ti vinayalakkhaṇe patiṭṭhito hoti. <hi rend="bold">Asaṃhīro</hi>ti na aññassa <pb ed="V" n="3.0308" /> vacanamatteneva attano laddhiṃ vissajjeti. <hi rend="bold">Paṭibalo</hi>ti kāyabalenapi ñāṇabalenapi samannāgato. <hi rend="bold">Saññāpetu</hi>nti jānāpetuṃ. <hi rend="bold">Paññāpetu</hi>nti sampajānāpetuṃ. <hi rend="bold">Nijjhāpetu</hi>nti olokāpetuṃ. <hi rend="bold">Pekkhatu</hi>nti passāpetuṃ. <hi rend="bold">Pasādetu</hi>nti sañjātapasādaṃ kātuṃ. <hi rend="bold">Adhikaraṇa</hi>nti vivādādhikaraṇādicatubbidhaṃ. <hi rend="bold">Adhikaraṇasamudaya</hi>nti vivādamūlādikaṃ adhikaraṇakārakaṃ. <hi rend="bold">Adhikaraṇanirodha</hi>nti adhikaraṇānaṃ vūpasamaṃ. <hi rend="bold">Adhikaraṇanirodhagāminiṃ paṭipada</hi>nti sattavidhaadhikaraṇasamathaṃ.</p>

<p rend="subhead">4. Upasampadāsuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="34"><hi rend="paranum">34</hi><hi rend="dot">.</hi> Catutthe <hi rend="bold">anabhirati</hi>nti ukkaṇṭhitabhāvaṃ. <hi rend="bold">Vūpakāsetu</hi>nti vinetuṃ. <hi rend="bold">Adhisīle</hi>ti uttamasīle. <hi rend="bold">Cittapaññā</hi>supi eseva nayo.</p>

<p rend="subhead">7. Saṅghabhedasuttavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="37"><hi rend="paranum">37</hi><hi rend="dot">.</hi> Sattame <hi rend="bold">vatthūhī</hi>ti kāraṇehi. <hi rend="bold">Avakassantī</hi>ti <pb ed="P" n="5.0035" /> parisaṃ ākaḍḍhanti vijaṭenti ekamantaṃ ussārenti. <hi rend="bold">Apakassantī</hi>ti ativiya ākaḍḍhanti, yathā visaṃsaṭṭhā honti, evaṃ karonti. <hi rend="bold">Āveni kammāni karontī</hi>ti visuṃ saṅghakammāni karonti.</p>

<p rend="subhead">9-10. Ānandasuttadvayavaṇṇanā</p>

<p rend="bodytext" n="39-40"><hi rend="paranum">39-40</hi><hi rend="dot">.</hi> Navame <hi rend="bold">kappaṭṭhika</hi>nti āyukappaṃ nirayamhi ṭhitikāraṇaṃ. <hi rend="bold">Kibbisaṃ pasavatī</hi>ti pāpaṃ paṭilabhati. <hi rend="bold">Āpāyiko</hi>ti apāyagamanīyo. <hi rend="bold">Nerayiko</hi>ti niraye nibbattanako. <hi rend="bold">Vaggarato</hi>ti bhedarato. <hi rend="bold">Yogakkhemā <pb ed="M" n="3.0311" /> padhaṃsatī</hi>ti yogehi khemato arahattato dhaṃsati vigacchati. Dasame <hi rend="bold">anuggaho</hi>ti aññamaññassa saṅgahānuggaho. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.</p>

<p rend="centre">Upālivaggo catuttho.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
